Teknik analizde öğrenilmesi gereken ilk şey destek ve dirençtir. Aynı zamanda en çok yanlış öğrenilen şeydir. Çoğu kişi grafiğe rastgele çizgiler çeker, işe yaramayınca da "teknik analiz çalışmıyor" der. Oysa sorun yöntemde değil, çizimde.
1. Destek ve direnç aslında nedir?
Kitaplarda "fiyatın döndüğü seviye" diye yazar. Bu doğru ama eksik. Asıl soru şu: fiyat neden orada dönüyor? Cevap, o seviyede biriken insanlarda.
Destek: Fiyatın düştüğü ve alıcıların devreye girdiği bölgedir. Orada kârda olanlar, fırsatı kaçıranlar ve zararda olup satmaktan vazgeçenler toplanır. Destek sihirli bir çizgi değil, insan davranışının biriktiği yerdir.
Direnç: Tam tersi. Fiyatın yükselip satıcı kitlesinin devreye girdiği yerdir. Kârını almak isteyenler, zararını kapatmak isteyenler burada bekler.
En önemli kural: Destek ve direnç kesin duvarlar değildir. Sadece orada dönüş olasılığı yüksektir. Bir trafik ışığı gibi düşünün; sizi durmaya ikna eder, fiziksel bir bariyer değildir.
2. Çizgi değil, bölge çizin
Yeni başlayanların en büyük hatası ince bir çizgi çekip fiyatın tam oraya değmesini beklemektir. Doğrusu bir kutu (bölge) çizmektir.
Bölge Kalınlığı: O seviyede dönen noktaların en düşüğü ile en yükseği arasını alın. Kalın bölge, kararsız ve çok çekişmeli bir bölge demektir. Pratik ölçü olarak bölgenin kalınlığı fiyatın %3'ünü geçiyorsa iki ayrı bölge çizmiş olabilirsiniz.
3. Adım adım çizim
- Doğru zaman dilimiyle başla: Hep büyükten küçüğe git (Haftalık > Günlük > 4 Saatlik). Büyük grafikteki seviyeler her zaman daha güçlüdür.
- Salınım noktalarını bul: Küçük gürültüleri değil, fiyatın belirgin (%3-5) şekilde yön değiştirdiği bariz V şeklindeki dönüşleri işaretle.
- Tekrar edenleri işaretle: Tek dokunuş tesadüf olabilir, en az iki veya üç dokunuş olan yerleri birleştirip kutu çiz.
- Fitil ve Gövde: Kutunun dış sınırı fitil ucu, iç sınırı gövdelerin kapanış noktasıdır. İkisini birden kapsayan bir bölge en idealidir.
- Fazlalıkları sil: Ekranda 5-6'dan fazla bölge kalmasın. Az ve öz, her zaman daha iyidir.
4. Güçlü seviye nasıl anlaşılır?
Bir bölgenin kalitesini belirleyen unsurlar şunlardır:
- Dokunuş Sayısı: 3 dokunuş sağlamdır. Ancak 5-6 dokunuş seviyeyi güçlendirmez, tüketir ve kırılma ihtimalini artırır.
- Zaman: Son 6 ay içindeki dokunuşlar, 3 yıl öncekilerden çok daha önemlidir.
- Sertlik ve Hacim: Fiyat oradan çok sert ve yüksek hacimle döndüyse o bölgede ciddi kurumlar/büyük emirler var demektir.
5. Özel Seviyeler
Rol Değişimi (Flip): Kırılan direnç destek olur, kırılan destek direnç olur. Bu seviyeler teknik analizin en güvenilir yapılarıdır.
Yuvarlak Sayılar: 10, 50, 100 gibi seviyeler psikolojiktir. İnsanlar buralara emir dizdiği için teknik bölgeler bu sayılarla birleşirse güçlenir.
6. Çizdiğin seviyeyi nasıl kullanırsın?
Seviyeler karar vermez, olasılık verir. En sık yapılan hata "fiyat desteğe geldi, alayım" demektir. Fiyatın desteğe nasıl geldiği çok önemlidir (Momentum):
- Fiyat desteğe yavaşlayarak iniyorsa: Satıcı yorulmuştur, destek tutabilir.
- Fiyat desteğe hızla ve hacimli iniyorsa: Düşen bir bıçaktır, muhtemelen desteği kırıp geçecektir.
Teyit ve Stop: Bölgede uzun alt fitilli bir mum kapanışı görün. Zarar kes (Stop-loss) emrinizi bölgenin sınırına değil, tuzaklara yakalanmamak için biraz daha uzağa (dışına) koyun.
Sık Yapılan Hatalar
❌ Çok fazla ince çizgi çizmek
❌ Hep küçük zaman diliminden (15dk) başlamak
❌ Tamamlanmamış son 1-2 mumdan seviye çıkarmak
❌ Zarar kes seviyesini bölge sınırına yapıştırmak
"Destek ve direnç çizmek bir formül değil, beceridir. Pratik yaptıkça ve yanıldıkça grafiği okuma kasınız gelişecektir."